Ελληνικοί Παραδοσιακοί Χοροί

ΕΝΟΤΗΤΑ7:
ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ

Επίτευξη στόχων σε ψυχοκινητικό, συναισθηματικό και  γνωστικό επίπεδο: ανάπτυξη ρυθμού, ανάπτυξη θετικής στάσης προς την εκμάθηση παραδοσιακών χορών,καθώς και τραγουδιών που σχετίζονται με τους παραδοσιακούς χορούς και γνωριμία με ιστορικά-εθνολογικά στοιχεία των χορών.

Εκμάθηση αισθητικών και κινητικών στοιχείων της χορευτικής κίνησης, Συρτός-Καλαματιανός, Α΄τάξη Γυμνασίου. 

Ο Συρτός χορός χορεύεται σ’ όλη την Ελλάδα με τοπικές παραλλαγές στην κάθε περιοχή. Την ονομα σία Συρτός τη συναντάμε και σε αρχαία κείμενα και επιγραφές. Χαρακτηριστική είναι η επιγραφή που ανακαλύφθηκε στο Ακραίφνιο της Βοιωτίας: « Τας δε πατρίους πομπάς μεγάλας και την των συρτών πάτριον όρχησιν θεοσεβώς επετέλεσε». Τα τεκμήρια αυτά βέβαια δεν μπορούν να μας οδηγήσουν σε ασφαλή συμπεράσματα για τη μορφή του χορού στην αρχαία Ελλάδα. ως Καλαματιανός ονομάστηκε τον περασμένο αιώνα προφανώς από τα λόγια του τραγουδιού «σαν πας στην Καλαμάτα και ‘ρθεις με το καλό….». Σε αρκετές περιοχές δανείζεται την ονομασία του από το τραγούδι που τον συνοδεύει, όπως για παράδειγμα στη Μακεδονία με το τραγούδι «Μήλο μου κόκ- κινο» και στη Θεσσαλία και Ήπειρο με το τραγούδι «Αριστείδης».

Ο Συρτός (Καλαματιανός) έχει μέτρο 7/8. Σε αρκετές περιπτώσεις τόσο στην ηπειρωτική Ελλάδα όσο και στη νησιωτική με τον όρο Συρτό αναφερόμαστε σε χορούς-μελωδίες με τα 12 βασικά βήματα αλλά σε δίσημο ρυθμό (2/4). Ενδεικτικά παραδείγματα είναι «τα γιούργια» και ο «Συρτός» του Πηλίου (Θεσσαλία), ο «Συρτός» των Σποράδων, ο «μπάλος» και ο «συρτομπάλλος» (Κυκλάδες). Πέρα όμως από τα παραπάνω είναι δυνατό σε μία περιοχή ο Συρτός να εντοπίζεται και με τις δύο ρυθμικές μορφές (7/8 και 2/4). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι λαϊκοί πρακτικοί οργανοπαίκτες με τον όρο «Καλαματιανό» εννοούν μία μελωδία σε επτάσημο ρυθμό (7/8) και με τον όρο «Συρτό» εννοούν μία μελωδία σε δίσημο ρυθμό (2/4). Τέλος, τον Συρτό ως χορευτικό όρο τον συναντούμε και σε αρκετές άλλες περιοχές. Σε αυτές τις περιπτώσεις εντοπίζονται διαφοροποιήσεις στην τοπική χορευτική παράδοση: 

α) στο επίπεδο του ρυθμού (π.χ. Συρτός συγκαθιστός του Έβρου, 9/8) 

β) στο επίπεδο του τοπικού ύφους (π.χ. Συρτός ή Χανιώτης στην Κρήτη) και

 γ) και στα δύο επίπεδα (π.χ. Συρτός Κεφαλλονιάς-Διβαράτικος, 3/4). 

Στη Β/θμια εκπαίδευση με την έννοια «Συρτός» ως διδακτικό αντικείμενο ορίζουμε συμβατικά την πιο οικεία και ευρέως διαδεδομένη κινητική μορφή των 12 βημάτων σε ρυθμό 7/8.

Ανάλυση των μετρικών βημάτων του χορού με βάση τα 12 βασικά βήματα και τη ρυθμική διαδοχή των βημάτων με βάση τη χορευτική δομή (χρονική διάρκεια των βημάτων): Μεγάλο-μικρό-μικρό(Μ-μ-μ).

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

Χωρίζουμε το χορό σε 2 ενότητες: 

1η από το 1ο έως το 6ο βήμα και

2η από το 7ο έως το 12ο βήμα.

ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ

1.  Οι μαθητές αραιωμένοι ο ένας δίπλα στον άλλο στέκονται στο κέντρο του χορευτικού κύκλου χωρίς να πιάνονται και κατευθυνόμενοι προς τη φορά του χορού εκτελούν τις καθοδηγούμενες από τον καθηγητή μεμονωμένες ρυθμικά χορευτικές ασκήσεις με βάση τη ρυθμική και κινητική αγωγή Μ-μ-μ. 

Οι μαθητές μπορούν: 

α) να χτυπούν παλαμάκια 

β) να χτυπούν ρυθμικά τη μύτη του δεξιού και μετά του αριστερού πέλματος

 γ) να κάνουν επί μέρους συνδυασμούς των παραπάνω, πάντα στην αγωγή του Μ-μ-μ.

 2. Οι μαθητές εκτελούν συνεχόμενα τα πρώτα 6 βήματα στον κύκλο, (χωρίς να σταματούν στον 6ο ισχυρό χρόνο), με φωνητική μετρική Μεγάλο - μικρό - μικρό (5-10 επαναλήψεις). 

3. Επαναλαμβάνεται η παραπάνω άσκηση με τη συνοδεία της μελωδίας και του τραγουδιού, παροδικά υποστηριζόμενο με φωνητική ή παλμική μετρική (5-10 επαναλήψεις).

 4. Οι μαθητές εκτελούν την παραπάνω άσκηση αλλά με λαβή. Η λαβή των χεριών στο συγκεκριμένο χορό συναντάται σε 2 μορφές: την κάτω σε σχήμα V και τη μεσαία σε σχήμα W. Οι μαθητές όλοι μαζί στον ίδιο χορευτικό κύκλο πιασμένοι με κάτω λαβή (V) εκτελούν τη χορευτική άσκηση των πρώτων 6 βημάτων με τη συνοδεία μουσικής.

 5. Σταθείτε στο κέντρο του κύκλου και αναλύστε τα 6 τελευταία βήματα του χορού με βάση τη ρυθ- μική αγωγή Μ-μ-μ. 

Σημεία κλειδιά: Η σωστή θέση στο 7ο βήμα όπου το δεξί πόδι πατάει στη διάσταση και η ταυτόχρονη στροφή του σώματος προς το κέντρο του κύκλου.

 Οι μαθητές χωρίς να πιάνονται εκτελούν επιτόπια τη ρυθμική άσκηση των τελευταίων 6 βημάτων του χορού, αρχικά με φωνητική μετρική και στη συνέχεια με τη συνοδεία της μελωδίας και του τραγουδιού, εης φωνητικής ή της παλμικής μετρικής (10-15 επαναλήψεις). 

6. Πραγματοποιείται σύνδεση του 1ου μέρους του χορού με το 2ο μέρος,  με έμφαση στη στροφή του σώματος προς το κέντρο του κύκλου στο 7ο βήμα.
http://www.pi-schools.gr/lessons/gymnastics/ypost_yliko/paradosiakoi/xoros11_metrima.html


ΤΕΛΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

Επαναλήψεις του χορού στην ολοκληρωμένη μορφή του, συνοδεία μιας χαρακτηριστικής και οικείας μελωδίας με μέτρια ρυθμική αγωγή.





http://www.pi-schools.gr/lessons/gymnastics/ypost_yliko/paradosiakoi/xoros11_mousiki.html
http://www.pi-schools.gr/lessons/gymnastics/ypost_yliko/paradosiakoi/xoros11_omadiko.html

Μουσικό αρχείο του χορού:

https://www.dropbox.com/s/iy9oonl4n5vmnwj/16.%CE%9C%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%BB%CE%B9%20%CE%9A%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CF%8C.mp3?dl=0

Βίντεο εκμάθησης βημάτων.